قیام گیومات
«قیام گئوماته و آغاز پادشاهی داریوش اول» كتابی نوشته یوزف ویسهوفر برخلاف این تصورات روایتی است خواندنی و شایسته تامل از نبردهای سیاسی و خونین در ایران باستان بین بازیگران سیاسی (توده مردم و خواص) كه البته نسبتی با آن پادشاهان و مردمان خرسند خیالی ندارد.
بنا بر روایت تاریخی هنگامی كه كمبوجیه پسر بزرگ كوروش بر تخت پادشاهی نشست دستور داد برادرش، بردیا، را كه فرمانروای نواحی شرقی ایران بود بكشند و سپس خود به سوی مصر لشكر كشید. وی پس از شكستها و تحمل تلفات بسیار توانست دولت فرعونهای مصر را، كه بیش از سه هزار سال حكومت كرده بودند، براندازد و وارد مصر شود.
یوزف ویسهوفر با تحلیل شرایط آن دوران مینویسد كه در اواخر اردوكشی كمبوجیه به مصر، نارضایتی نسبت به سیاست او تا به آن حد فزونی گرفت كه شاه ناگزیر شد لشكركشی را قطع كند و به میهن بازگردد. بهویژه ناخشنودی از فرمانروایی كمبوجیه بهشدت در میان اشراف قبیلهای پارسی و گروههایی از مردم كه شرایط مادیشان بر اثر وابستگی اقتصادی و اجتماعی روزبهروز وخیمتر میشد، احساس میشود و بالاخره كار به شورش و خشونت كشید.